Wat is PMS en wat kun je eraan doen?
PMS is echt, heeft een hormonale basis en verschilt enorm per vrouw. Wat het is, wat helpt en wanneer je er hulp bij mag vragen.
PMS, het premenstrueel syndroom, is een verzameling lichamelijke en mentale klachten die opkomen in de luteale fase, de een tot twee weken voor je menstruatie, en die kort na het begin van je menstruatie weer verdwijnen. Denk aan prikkelbaarheid, somberheid, vermoeidheid, gevoelige borsten en een opgeblazen gevoel. PMS is echt en heeft een hormonale basis. Bijhouden wanneer je klachten spelen is de eerste stap; is de ontregeling heel zwaar, dan kan er sprake zijn van PMDD en is de huisarts de juiste plek.
Wat is PMS precies?
PMS is geen eigen ziekte met één oorzaak, maar een naam voor terugkerende klachten die aan je cyclus vastzitten. Het kenmerk is de timing: de klachten beginnen na je eisprong, worden vaak sterker richting je menstruatie en trekken binnen enkele dagen na dag 1 weer weg. Spelen je klachten door je hele cyclus heen, dan is het geen PMS en is het extra de moeite waard om er met je huisarts naar te kijken.
Veelvoorkomende klachten
- Mentaal: prikkelbaarheid, somberheid, huilbuien, angstige of onrustige gevoelens, minder concentratie, minder zin in sociale dingen.
- Lichamelijk: vermoeidheid, gevoelige borsten, een opgeblazen gevoel, hoofdpijn, meer trek, slechter slapen, huid die opspeelt.
De meeste vrouwen herkennen een paar van deze klachten in lichte vorm; dat hoort bij de luteale fase. Van PMS spreken we vooral als de klachten elke cyclus terugkomen en echt hinderen.
Zo herken je het patroon
Een concreet voorbeeld. Stel, je merkt al maanden dat je rond dezelfde tijd korter tegen je collega's doet, slechter slaapt en 's avonds vooral wilt liggen. Je noteert het een paar cycli en ziet: de klachten beginnen steeds rond dag 20, pieken vlak voor je menstruatie en zijn op dag 2 van je menstruatie weer weg. Dat is het klassieke PMS-patroon. Zie je in je aantekeningen geen verband met je cyclus, dan wijst dat juist ergens anders heen, bijvoorbeeld naar stress of een slaapprobleem, en is dat minstens zo waardevol om te weten.
Waar komt het vandaan?
PMS komt niet doordat je "te veel" of "te weinig" hormonen hebt. De hormoonspiegels van vrouwen met en zonder PMS zijn vergelijkbaar. Het verschil zit waarschijnlijk in de gevoeligheid: sommige lichamen en hersenen reageren sterker op de normale schommeling van progesteron en oestrogeen, onder meer via serotonine, een stof die je stemming regelt. PMS is dus geen zwakte en geen aanstellerij; het is een reële lichamelijke gevoeligheid.
Wat je zelf kunt doen
- Houd het twee tot drie cycli bij. Noteer per dag hoe je je voelt. Dat laat zien of je klachten echt cyclisch zijn, en zo'n overzicht maakt een gesprek met je huisarts vele malen sterker; zie ook je cyclus leren kennen.
- Plan je luteale week bewust. Minder verplichtingen, meer rust. Niet omdat je minder kunt, maar omdat je zo je marge bewaakt.
- Blijf bewegen. Regelmatig bewegen verlicht bij veel vrouwen PMS-klachten; zie sporten op je cyclus.
- Slaap serieus nemen. Slechter slapen en PMS versterken elkaar; een rustiger avondritme in deze week helpt vaak al.
- Eet regelmatig. Stabiel eten met trage koolhydraten helpt tegen dips en trek; wat het bewijs wel en niet zegt lees je bij voeding per fase. Wees kritisch op supplementen met grote beloftes.
Wanneer zoek je hulp?
Word je elke cyclus zo somber, angstig of woedend dat je relaties, werk of gevoel van eigenwaarde eronder lijden, dan kan er sprake zijn van PMDD, de zware vorm van PMS. Dat is een erkende aandoening waar behandeling voor bestaat, van leefstijl en therapie tot medicatie. Ga ermee naar je huisarts, en neem je bijgehouden overzicht mee. Je hoeft dit niet uit te zitten.
Signalen dat het meer dan "gewone" PMS is
- Je zegt elke cyclus dingen of neemt beslissingen waar je daarna spijt van hebt, zoals ontslag willen nemen of een relatie verbreken, en dat gevoel verdwijnt zodra je menstruatie begint.
- Je somberheid voelt in die week als een zwart gat, of er komen gedachten aan jezelf iets aandoen bij. Trek dan meteen aan de bel bij je huisarts; hier hoef je geen drie cycli mee te wachten.
- Je functioneert die week aantoonbaar niet: je meldt je vaker ziek, kunt je werk niet doen of je gezin niet aan.
Zo helpt faze bij PMS
In faze log je klachten in een paar tellen, en de app laat zien of ze inderdaad in je luteale fase clusteren. Dat patroon kun je als rustige PDF exporteren voor je huisarts. En de dagen zelf worden zachter als je weet dat het je fase is, dat het overgaat, en dat honderden andere vrouwen in de faze-community dezelfde week doormaken.
Lees verder in de kennisbank
Wat is de luteale fase?
Progesteron stijgt en daarna daalt alles. Waarom je je voor je menstruatie vaak anders voelt.
Lees de uitleg › Dagelijks levenWaarom wisselen je energie en stemming door je cyclus?
Waarom je moe bent voor je menstruatie, en hoe je je werk en agenda kunt plannen rond je eigen ritme.
Lees de uitleg › Begin hierHoe leer je je eigen cyclus kennen?
Wat je bijhoudt, hoe lang het duurt voor je patronen ziet en waarom jouw data betrouwbaarder is dan een gemiddelde.
Lees de uitleg ›Of bekijk het hele overzicht van de kennisbank.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik PMS heb?
Houd twee tot drie cycli per dag je klachten bij. Beginnen ze na je eisprong, worden ze sterker richting je menstruatie en trekken ze binnen enkele dagen na het begin van je menstruatie weg, dan past dat bij PMS. Spelen je klachten door de hele cyclus, dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand en is de huisarts de juiste plek.
Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?
PMDD is de zware, erkende vorm van PMS waarbij vooral de mentale klachten zo heftig zijn dat ze je functioneren echt ontwrichten: diepe somberheid, paniek, woede of wanhoop in de luteale fase. Voor PMDD bestaat behandeling. Herken je dit, ga dan naar je huisarts en neem je bijgehouden klachtenoverzicht mee.
Helpt voeding of magnesium tegen PMS?
Regelmatig eten met trage koolhydraten helpt veel vrouwen tegen dips en trek. Voor supplementen zoals magnesium, calcium en vitamine B6 zijn er aanwijzingen, maar het bewijs is gemengd en geen ervan is een wondermiddel. Magnesiumrijk eten kan sowieso geen kwaad; wil je supplementen proberen, overleg dan even met je huisarts of apotheker.
Hoe lang duren PMS-klachten?
PMS-klachten kunnen in principe de hele luteale fase spelen, dus tot ongeveer twee weken, maar bij de meeste vrouwen concentreren ze zich in de laatste dagen voor de menstruatie. Kort na het begin van je menstruatie horen ze weg te trekken. Duren je klachten je hele cyclus, dan is het geen PMS.
Kan PMS erger worden naarmate je ouder wordt?
Ja, dat kan. Veel vrouwen merken dat PMS-klachten sterker worden in de jaren voor de overgang, als de hormonen grilliger gaan schommelen. Ook na een zwangerschap of na het stoppen met hormonale anticonceptie kan je patroon veranderen. Worden je klachten duidelijk zwaarder, dan is dat een goed moment om je patroon opnieuw een paar cycli bij te houden en het met je huisarts te bespreken.
Zwart op wit zien of jouw klachten cyclisch zijn?
faze laat zien of je klachten in je luteale fase clusteren en maakt er een rustige PDF van voor je huisarts. Eerlijk, privé en zonder gedoe.
Bronnen bij deze gids
Deze gids is gebaseerd op publieke, medisch betrouwbare bronnen. De inhoud wordt vóór de publieke lancering nog getoetst door een arts of cyclus-deskundige.
De informatie op deze pagina is algemene uitleg over de menstruatiecyclus en geen medisch advies. Heb je klachten of vragen over je eigen situatie, ga dan naar je huisarts of verloskundige.